تصفیهخانه بیمارستان امام علی(ع) سرابله به بهرهبرداری رسید
این تغییر و شوک غیرقابل تحمل، نقطه تعادل تولید را جابهجا کرده و کشاورز را از«برنامهریزی برای تولید» به «محاسبه برای بقا و ادامه حیات» میرساند.
کشاورز در برزخ تصمیم/خروج یا ادامه تولید
وقتی نهاده اصلی تولید از دسترس خارج میشود، تصمیم اقتصادی کشاورز دیگر توسعه نیست بلکه کاهش سطح زیر کشت یا خروج از تولید است.
این وضعیت بهصورت مستقیم به افت تولید داخلی و تضعیف ظرفیت غذایی، افزایش نجومی قیمتها منتهی میشود، مسیری که برگشت آن بسیار پرهزینه خواهد بود.
از یارانه حمایتی تا آزادسازی قیمت کود
در سالهای گذشته، دولت با پرداخت یارانه به نهادههای کشاورزی، عملاً کشاورزان را در مدار تولید نگه داشته و از شوکهای شدید قیمتی جلوگیری کرده است.
این سیاست حمایتی، نقش ضربهگیر در برابر نوسانات بازار جهانی و داخلی را ایفا کرده و مانع از خروج گسترده کشاورزان از چرخه تولید شده است.
اما اکنون بحث حذف یا کاهش این یارانهها و حرکت به سمت خرید آزاد نهادهها مطرح است، تصمیمی که در شرایط فعلی میتواند اثرات فوری و سنگینی بر تولید و بازار و معیشت مردم بگذارد.
خطر شوک سیاستی در بستر شکننده تولید
اجرای ناگهانی سیاست آزادسازی خرید کود، در شرایطی که قیمتها جهش یافته و کشاورزان در مرز توان مالی قرار دارند، میتواند یک شوک همزمان بر تولید و بازار وارد کند.
چنین تصمیمی، بدون آمادهسازی تدریجی و سازوکارهای جبرانی، بهجای اصلاح اقتصادی، به کاهش تولید و افزایش هزینههای مصرفکننده و انفجار قیمتها منجر خواهد شد.
امنیت غذایی در گرو تصمیمات نهادهای
کاهش توان خرید نهاده، مستقیماً به فشار مضاعف بر کشاورز، کاهش تولید و در ادامه افزایش قیمت مواد غذایی منتهی میشود.
این فرآیند(یارانه / تولید پایدار/ عرضه متعادل/ ثبات قیمت) یک زنجیره ساده اما بسیار حساس است و هر گونه شوک التهابی و غیرکارشناسی و غیراصولی، آن را به شدت متأثر و بازار و جامعه را ملتهب میکند و کوچکترین اختلال در هر حلقه، بهسرعت در سفره مردم دیده میشود.
تجربه تاریخی/وقتی فشار اقتصادی با بحران ترکیب میشود
در تجربههای گذشته، از جمله دوران جنگ تحمیلی، کشور نشان داده است که در شرایط فشار بیرونی، سیاستهای حمایتی نقش حیاتی در حفظ تولید دارند.
هرگاه این سپر حمایتی تضعیف شده، اثر آن بهصورت مستقیم در کاهش ظرفیت تولید و افزایش وابستگی نمایان شده است.
پیوند شوک با بازار جهانی/ از پتروشیمی تا نهاده کشاورزی
جنگ تحمیلی و نابرابر صهیونی آمریکایی و تنگه هرمز بهعنوان شاهراه انرژی جهان و صنایع پتروشیمی بهعنوان تولیدکننده اصلی مواد اولیه کود، تأثیرات فزایندهای بر قیمت نهادههای کشاورزی داشته و دارند و خواهند داشت.
هرگونه نوسان یا رکود در این زنجیره جهانی، بهسرعت به افزایش قیمت کود و فشار بر کشاورزی و افزایش سرسامآور قیمتها منتقل میشود.
در چنین شرایطی، حذف ناگهانی حمایت داخلی میتواند اثر شوک جهانی را چند برابر کند.
خطر ترکیب دو شوک جهانی و سیاست داخلی
اگر فشار بازار جهانی با تصمیم و سیاست داخلی برای آزادسازی ناگهانی یارانهها همزمان شود، نتیجه آن یک«شوک دوگانه» خواهد بود و موجبات کاهش قدرت خرید کشاورز، افزایش قیمت نهاده، کاهش تولید، افزایش قیمت غذا را فراهم خواهد ساخت و این ترکیب آزاردهنده، بیشترین آسیب را به تولیدکننده و مصرفکننده بهصورت همزمان وارد میکند.
با قید فوریت تجدیدنظر و چارهاندیشی کنید
مسئله امروز کشاورزی کشور، صرفاً گرانی کود نیست بلکه زمانبندی و شیوه اصلاح سیاستهاست.
حذف یا کاهش یارانهها در شرایط جهش قیمتی، بدون ایجاد سازوکار جایگزین، میتواند به جای اصلاح، به تضعیف تولید و فشار شدید اقتصادی منجر شود.
آنچه اکنون ضرورت دارد، نه تصمیمات ناگهانی بلکه گذار تدریجی، مدیریتشده و همراه با حمایت هدفمند از کشاورز است پیش از آنکه هزینه این تصمیمات، در قالب کاهش تولید و فشار معیشتی به جامعه بازگردد.
از مسئولان ذیربط انتظار میرود پیش از آنکه این شوکِ برگرفته از سیاست غلط و غیرکارشناسی، به بحران در حوزه کشاورزی و بازار و معیشت مردم منجر شود و بیش از پیش مردم را آزار دهد، با قید فوریت، در تصمیمات خود تجدیدنظر و بهصورت اصولی چارهاندیشی کنند.
دیدگاهتان را بنویسید