بازتاب ایلام/ کتاب"شنهی وای شهماڵ" (بررسی همه سویهی دیوان شاکه و خانمنصور به همراه ترجمه فارسی آن) اثر"علیرضا خانی" شاعر، محقق و پژوهشگر ایلامی با همکاری بهناز دلشاد از سوی نشر "باشور" منتشر شد.
در این کتاب علاوه بر ترویج و احیاء زبان کردی (گویش کلهُری) به شرح و تفسیر اشعار شاکه و خانمنصور) از شاعران بومی و پیشکسوت استان ایلام به روش تقسیم بندی و بررسی تکتک ابیات از سه جنبه ی واژه شناختی، معنی و زیباشناختی پرداخته شده است.
پیش از این کتابهای:"دیوان اشعار و زندگینامه شاکه و خانمنصور" (علیمحمد سهراب نژاد در سال 79) و"دیوان کامل شاکه و خانمنصور" (محمدعلی قاسمی با همکاری علیرضا خانی در سال 80) و تصحیح و ویرایش جدید در 200 صفحه توسط نشر باشور (1399) با این موضوع منتشر شده بودند که این کتاب سومین اثر و کاملترین چاپ در این خصوص است.
مؤلف که خود از شاعران و پژوهشگران نام آشنای استان ایلام به شمار میرود، در تلاشی ارجمند و زمانبر به زیباییها و آرایههای ادبی هر بیت از این دیوان و نیز ضربالمثلها، اصطلاحات و نامهای منطقه کلهر و شهرستان ایوان در استان ایلام که در اشعار شاکه و خان منصور آمده پرداخته است.
شاکه و خانمنصور، دو شاعر پیشکسوت در سدههای گذشته در گویش کلهری به شمار میروند که اشعارشان چون دعای زیر لب، ورد زبان مادران و پیران و علاقهمندان به زبان کردی و گویش کلهری است و دوستدارانشان بسیاری از اشعار این دو شاعر را دنبال میکنند و آنها را از حفظ هستند.
"شاکه" و "خانمنصور" دو تن از نوابغ ادبی غرب کشور هستند که شاید اگر اغراق نباشد شباهتها و روابط معنوی شمس تبریزی و مولانا بر آنها اتلاق کنیم، سخنی به گزافه نباشد. این اثر فاخر میتواند به عنوان منبعی برای دانشجویان، پژوهشگران علاقهمندان به زبان کُردی و گویش کلهری باشد.
گردآوری، تدوین، شرح معانی، مقابله و ترجمه متون و مجموعه اشعار و آثار ادبیات شفاهی کاری طاقتفرسا، سنگین، زمانبر و تخصصی و دارای حساسیتها و ظرافتهای خاص بوده و به نظر میرسد مؤلفان از پسِ این خان سخت برآمدهاند.
نشر "باشور" به عنوان ناشر تخصصی ادبیات کردی در ایلام، این کتاب را در 340 صفحه، به ویراستاری "محمد مرادینصاری" و با طرح جلدی از"صلاح علمیزاده" در تیراژ 500 جلد و به قیمت 100 هزار تومان منتشر کرده است. کتاب از بخشهای: سپاسنامه، مقدمه، مختصری از تاریخ کرد، کلهر و ایوان، زبان کردی و گویشهای آن، رسم الخط کردی، زندگینامه شاکه و خانمنصور، دیوان شاکه و خانمنصور و شرح و بررسی آن، اشعاری دیگر از شاکه و خانمنصور، جداول و آمار و فهرست منابع و مآخذ تشکیل شده است.
در تالیف و تدوین این اثر، بهناز دلشاد همسر شاعر نقشی مهم و تخصصی ایفا کرده و بخشی از این اثر، پایاننامه کارشناسی ارشد وی است.
